Azərbaycanda pərakəndə ilinin pik dövrləri: işçi tələbatı təqvimi

Azərbaycanda pərakəndə və anbar üçün ilin altı əsas pik dövrü var: Novruz, Ramazan bayramı, Qurban bayramı, yeni dərs ili, Black Friday və ilsonu (Yeni il alış-verişi və inventarizasiya). Hər birində tələbat bir neçə günə kəskin artır və əlavə işçi ehtiyacı yaranır. Bu dövrlər üçün işçi planlamasına 2–6 həftə qabaqcadan başlamaq lazımdır. Bayram tarixi yaxınlaşdıqca bazarda müvəqqəti işçiyə tələbat da artır.

İlin hansı dövrlərində əlavə işçi lazım olur?

Dövr	Nə vaxt	Ən çox lazım olan rollar	Planlamaya başlamaq
Novruz	Mart, 20–21 mart ətrafı	Kassir, mal qəbulu, toplama, yükləyici	4–5 həftə əvvəl
Ramazan bayramı	Hicri təqvimlə, hər il ~11 gün tez	Mal qəbulu, rəf düzümü, kassir	3–4 həftə əvvəl
Qurban bayramı	Hicri təqvimlə, Ramazandan ~70 gün sonra	Mal qəbulu, yükləyici, təmizlik	3–4 həftə əvvəl
Yeni dərs ili	Avqustun sonu – sentyabrın əvvəli	Toplama, qablaşdırma, rəf düzümü	4 həftə əvvəl
Black Friday	Noyabrın son həftəsi	Toplama (picker), qablaşdırıcı, çeşidləyici	4–6 həftə əvvəl
İlsonu	Dekabr – yanvarın əvvəli	Kassir, toplama, sayıcı-hesablayıcı	3–4 həftə əvvəl

Planlama müddətləri təcrübi tövsiyədir. Çoxfilialı şəbəkə və ya yeni şəhərdə işləyən şirkət yuxarı həddi götürməlidir.

Novruz zamanı tələbat necə dəyişir?

Novruz ilin ən böyük ərzaq alış-veriş dövrlərindən biridir. Tələbat bayramdan əvvəlki son bir-iki həftədə artır: quru meyvə, şirniyyat, un, yağ, səməni üçün buğda. Anbarda mal qəbulu və yükləmə, mağazada isə kassa və rəf düzümü yüklənir. Bayram günlərində əksər daimi işçilər istirahət etmək istədiyi üçün növbələri doldurmaq çətinləşir.

Ramazan və Qurban bayramları niyə hər il başqa vaxta düşür?

Hər iki bayram hicri (ay) təqvimi ilə hesablanır. Bu təqvim günəş ilindən təxminən 11 gün qısadır. Ona görə bayramlar hər il təxminən 11 gün tez gəlir. Planlama üçün dəqiq tarixi hər ilin rəsmi təqvimindən yoxlayın. Tələbat əsasən bayramdan əvvəlki həftədə artır: ərzaq, şirniyyat, Qurban bayramında isə ət və əlaqəli məhsullar.

Yeni dərs ili kimə təsir edir?

Avqustun son iki həftəsi və sentyabrın ilk günləri dəftərxana, geyim, çanta və elektronika üçün pikdir. E-ticarət anbarlarında toplama və qablaşdırma həcmi artır. Bu dövrün bir xüsusiyyəti var: tələbələr özləri dərsə qayıdır, ona görə də yaz tətilində işləyən gənc işçilərin bir hissəsi sentyabrda növbə götürə bilmir.

Black Friday üçün nə vaxt hazırlaşmaq lazımdır?

Black Friday Azərbaycanda daha çox e-ticarətin və elektronika pərakəndəsinin pikidir. Sifarişlər bir-iki günə toplanır, onları isə növbəti həftədə yığıb göndərmək lazımdır. Ona görə əsas işçi ehtiyacı kampaniya günündən sonrakı 3–7 gündə yaranır. Bu həftəni nəzərə almadan planlayan anbar sifarişləri gecikdirir. Ətraflı: Black Friday üçün işçi planlaması.

İlsonu niyə ikiqat pikdir?

Dekabrda iki iş eyni vaxta düşür: Yeni il alış-verişi və illik inventarizasiya. Mağaza və anbar həm satışı, həm də sayımı eyni həftələrdə idarə etməlidir. Sayım üçün sayıcı-hesablayıcı, satış üçün kassir və toplama işçiləri lazımdır. Ətraflı: İnventarizasiya üçün işçi qrupu.

Böyük bayramlardan başqa hansı pik günlər var?

Təqvimdə daha qısa, amma hiss olunan dövrlər də var. 8 Mart ərəfəsində kosmetika, gül və hədiyyə satışı bir neçə gün kəskin artır. Yay aylarında içki və su anbarlarında yükləmə həcmi yüksəlir. Hər ayın sonu və maaş günlərindən sonrakı həftəsonları ərzaq pərakəndəsində həcm adi həftədən çox olur. Bu dövrlər üçün ayrıca kampaniya planlamaq lazım deyil, amma növbə cədvəlində nəzərə alınmalıdır.

Təqvimi öz şirkətinizə necə uyğunlaşdırmaq olar?

Yuxarıdakı cədvəl ümumi bazarın təsviridir. Hər şirkətin öz pik profili var: elektronika satıcısı üçün Black Friday, ərzaq şəbəkəsi üçün Novruz və Ramazan, dəftərxana üçün avqustun sonu daha vacibdir. Ən etibarlı mənbə öz keçmiş məlumatlarınızdır. Keçən ilin həftəlik satış və ya göndərmə həcmini bir cədvələ yığın və adi həftədən 30%-dən çox yüksək olan həftələri qeyd edin. Bu həftələr sizin real pik təqviminizdir.

Pik dövr üçün işçi planlamasını necə qurmalı?

Hər pik dövr üçün üç sual cavablandırılmalıdır. Keçən il eyni dövrdə həcm adi həftədən neçə dəfə yüksək idi? Bu artımın hansı hissəsini daimi komanda əlavə saatlarla bağlaya bilər? Qalan hissə üçün neçə növbə və hansı vəzifələr lazımdır? Üçüncü sualın cavabı müvəqqəti işçi sifarişidir. Onu dövr başlamazdan əvvəl verin, çünki eyni həftədə bütün bazar eyni işçiləri axtarır. Supermarketlər üçün: Supermarketdə mövsümi işçi. Yeni filial üçün: Mağaza açılışı üçün işçi qrupu.

Günəmuzd modeldə sifariş konkret gün, növbə və say üzrə verilir. TEZISH-də sifariş 30 saniyəyə verilir, ödəniş yalnız faktiki işlənmiş növbələrə görə edilir. Yeni şəhər və ya regionda işçi hovuzu 7 gün ərzində formalaşır.

Pik dövrdən sonra nə etmək lazımdır?

Pik bitəndən sonrakı həftə növbəti ilin planlaması üçün ən yaxşı vaxtdır. Üç rəqəmi qeyd edin: pik həftədə həcm adi həftədən neçə dəfə yüksək idi, neçə müvəqqəti növbə sifariş olundu və hansı günlərdə komanda yenə də çatmadı. Hansı vəzifələrin ən çətin doldurulduğunu da yazın. Gələn il eyni dövr üçün bu qeydlər planlamanı bir neçə həftə qısaldır, çünki təxmin əvəzinə öz rəqəmlərinizlə işləyirsiniz.

Tez-tez verilən suallar

Azərbaycanda pərakəndənin ən böyük pik dövrləri hansılardır?

Novruz, Ramazan bayramı, Qurban bayramı, yeni dərs ili (avqustun sonu – sentyabr), Black Friday (noyabrın sonu) və ilsonu (Yeni il alış-verişi və inventarizasiya).

Pik dövr üçün işçi planlamasına nə vaxt başlamalı?

Dövrdən asılı olaraq 2–6 həftə əvvəl. Novruz və Black Friday kimi böyük dövrlər üçün daha erkən başlamaq lazımdır, çünki bütün bazar eyni həftələrdə işçi axtarır.

Ramazan və Qurban bayramlarının tarixini necə planlamalı?

Hər iki bayram hicri təqvimlə hər il təxminən 11 gün tez gəlir. Dəqiq tarixi hər ilin rəsmi təqvimindən yoxlayıb ondan 3–4 həftə geriyə doğru planlayın.

Black Friday-də işçi ən çox nə vaxt lazımdır?

Kampaniya günündən sonrakı 3–7 gündə. Sifarişlər bir-iki günə toplanır, amma onları yığmaq, qablaşdırmaq və göndərmək sonrakı həftəni tutur.

Pik günlər üçün işçi sifarişi: TEZISH bizneslər üçün.

Sizin üçün ilin hansı həftəsi ən çətin keçir?